Typy węgla kamiennego tabela

Poniższe zestawienie typów węgla kamiennego w tabeli porządkuje oznaczenia 31-42 używane do opisu właściwości technologicznych węgla. Typ węgla nie jest tym samym co sortyment, czyli kostka, orzech, groszek albo miał. Nie zastępuje też parametrów jakości konkretnej partii paliwa, takich jak wartość opałowa, popiół, siarka, wilgoć czy zdolność spiekania RI.

Typy węgla kamiennego – tabela 31-42

Poniższa tabela pokazuje podstawowe typy węgla kamiennego: od węgli płomiennych i gazowo-płomiennych po węgle koksowe, chude i antracytowe. To klasyfikacja technologiczna, a nie ranking opału do domowego kotła.

Typ węgla Nazwa technologiczna Charakter spalania i zachowania Typowe zastosowanie
31 Węgiel płomienny Dużo części lotnych, długi płomień, mała zdolność koksowania Energetyka, kotły, paliwo opałowe
32 Węgiel gazowo-płomienny Dobra palność, wyraźny udział części lotnych, charakter energetyczny Kotły, energetyka, część paliw opałowych
33 Węgiel gazowy Dużo części lotnych, większe wydzielanie gazów podczas ogrzewania Energetyka, przemysł, mieszanki technologiczne
34 Węgiel gazowo-koksowy Typ przejściowy między węglem energetycznym a koksowym Mieszanki koksownicze, przemysł
35 Węgiel ortokoksowy Silna zdolność tworzenia koksu Koksownictwo, hutnictwo
36 Węgiel metakoksowy Wysoki stopień uwęglenia, cechy koksowe Koksownictwo, mieszanki koksownicze
37 Węgiel semikoksowy Niska zawartość części lotnych, właściwości zbliżone do węgli koksowych Przemysł, specjalne mieszanki technologiczne
38 Węgiel chudy Mało części lotnych, trudniejszy zapłon, krótszy płomień Przemysł, energetyka w odpowiednich urządzeniach
41 Węgiel antracytowy Bardzo mało części lotnych, wysoka zawartość węgla, trudny zapłon Zastosowania specjalne, przemysł, paliwo wysokowęglowe
42 Antracyt Najwyższy stopień uwęglenia, bardzo trudny zapłon, krótki płomień Zastosowania specjalne; nie jest typowym paliwem do zwykłych kotłów domowych

Które typy węgla są opałowe, a które koksowe?

W klasycznym ogrzewaniu domowym, zwłaszcza w kotłach zasypowych i podajnikowych, najbezpieczniejszym kierunkiem są węgle typu 31, czyli płomienne, oraz typu 32, czyli gazowo-płomienne. Mają zwykle łatwiejszy zapłon, niższą spiekalność i charakter spalania bliższy typowym urządzeniom grzewczym.

Największą pułapką dla kupującego jest zakup węgla typu 33, gazowego, albo 34, gazowo-koksowego, oferowanego jako „węgiel wysokoenergetyczny”. W domowym kotle takie paliwo może mocno smolić wymiennik, zwiększać dymienie i tworzyć twarde spieki żużlowe na palniku. W kotłach z podajnikiem skutkiem bywa blokowanie paleniska, zrywanie zawleczki reduktora i niestabilna praca podajnika.

Typ węgla, sortyment i jakość paliwa – czego nie mieszać?

Na rynku najczęściej miesza się trzy różne rzeczy: typ węgla, rozmiar ziarna i jakość konkretnej partii paliwa. To dlatego sama nazwa „groszek” albo „orzech” nie mówi jeszcze, jaki to typ węgla ani jakie ma parametry spalania.

Pojęcie Co oznacza? Przykład
Typ węgla Właściwości technologiczne i zachowanie węgla przy ogrzewaniu oraz spalaniu Typ 31, 32, 34, 35
Sortyment Rozmiar ziarna Kostka, orzech, groszek, miał
Parametry jakościowe Jakość konkretnej partii paliwa Wartość opałowa, popiół, siarka, wilgoć, RI
Nazwa handlowa Opis sprzedażowy, czasem uproszczony albo marketingowy Ekogroszek, groszek premium, orzech

Aktualne wymagania jakościowe dla paliw stałych operują m.in. sortymentami takimi jak kostka, orzech, groszek, groszek premium i miał kwalifikowany. Są to jednak kategorie handlowo-ziarnowe, a nie to samo co typ technologiczny węgla kamiennego.

Co oznacza RI, części lotne, popiół i wartość opałowa?

Przy ocenie paliwa do spalania większe znaczenie od samej nazwy handlowej mają parametry z dokumentu jakości paliwa.

  • Wartość opałowa Qi – ilość energii użytecznej z paliwa, zwykle podawana w MJ/kg.
  • Popiół A – część mineralna, która zostaje po spaleniu. Im więcej popiołu, tym więcej odpadu i częstsze czyszczenie urządzenia.
  • Siarka S – parametr emisyjny i korozyjny. Wyższa zawartość siarki pogarsza jakość spalania i zwiększa obciążenie środowiskowe.
  • Wilgoć W – obniża użyteczną energię paliwa, bo część ciepła zużywana jest na odparowanie wody.
  • Części lotne V – wpływają na zapłon, długość płomienia, dymienie i sposób prowadzenia spalania.
  • Zdolność spiekania RI, czyli wskaźnik Rogi – parametr krytyczny dla kotłów z podajnikiem retortowym. Dla domowych instalacji najczęściej szuka się paliwa o RI od 0 do maksymalnie 20. Węgle koksowe, zwłaszcza typy 35-37, mogą osiągać RI powyżej 45, co w warunkach domowych oznacza duże ryzyko blokowania palnika przez spieki.

Czy tabela typów węgla wystarczy do wyboru paliwa?

Choć tabela typów węgla kamiennego pomaga zrozumieć oznaczenia 31-42, nie zastępuje świadectwa jakości paliwa. Do domowego kotła trzeba sprawdzić nie tylko typ węgla, lecz także sortyment, wartość opałową, spiekalność RI, popiół, siarkę, wilgoć i zgodność paliwa z instrukcją producenta urządzenia.

Znaczenie mają też lokalne uchwały antysmogowe i aktualne wymagania jakościowe dla paliw stałych. W niektórych miejscach samo to, że paliwo jest węglem kamiennym typu energetycznego, nie wystarcza do legalnego i poprawnego użytkowania w instalacji domowej.

Tabela dotyczy węgla kamiennego. Nie należy przenosić jej na węgiel brunatny, pellet, drewno opałowe ani koks jako gotowe paliwo, bo mają inną charakterystykę, inne parametry i inne wymagania spalania.

Źródła