Grzałka w pompie ciepła nie zawsze oznacza awarię. Może włączać się przy dużym mrozie, przy dogrzewaniu ciepłej wody użytkowej, podczas cyklu antylegionella, przy rozruchu instalacji albo wtedy, gdy pompa nie jest w stanie sama osiągnąć zadanej temperatury. Problem zaczyna się wtedy, gdy grzałka pracuje często i długo, bo wtedy ogrzewanie zaczyna przypominać zwykłe ogrzewanie elektryczne.
Najprościej: sprężarka pompy ciepła potrafi z 1 kWh prądu dostarczyć kilka kWh ciepła, zależnie od warunków pracy. Grzałka elektryczna działa inaczej. Pobiera 1 kWh prądu i oddaje około 1 kWh ciepła. Dlatego krótka praca grzałki jako wsparcie nie musi być problemem, ale częsta praca grzałki potrafi szybko podnieść rachunki.
Po co jest grzałka w pompie ciepła?
Grzałka elektryczna jest dodatkowym źródłem ciepła. W zależności od modelu może być zamontowana w jednostce wewnętrznej, module hydraulicznym, zasobniku CWU albo jako osobny element instalacji. Jej zadaniem nie jest zastąpienie pompy ciepła w normalnej pracy, tylko wsparcie układu wtedy, gdy sama sprężarka nie wystarcza albo sterownik wymaga wyższej temperatury.
Panasonic w materiałach projektowych Aquarea opisuje grzałkę jako komponent wspomagający ogrzewanie, uruchamiany między innymi poniżej zdefiniowanej temperatury biwalentnej albo podczas sterylizacji zasobnika CWU. Vaillant w instrukcji uniTOWER plus wskazuje, że elektryczne ogrzewanie dodatkowe może być używane do ogrzewania, przygotowania ciepłej wody albo obu trybów pracy, zależnie od ustawień systemu.
Kiedy grzałka w pompie ciepła włącza się najczęściej?
Najczęściej grzałka pojawia się w tych momentach, w których instalacja potrzebuje więcej mocy albo wyższej temperatury niż pompa jest w stanie wygodnie dostarczyć w danych warunkach. Czasem jest to normalne. Czasem jest to sygnał, że ustawienia albo instalacja wymagają sprawdzenia.
| Sytuacja | Czy to normalne? | Co sprawdzić? |
|---|---|---|
| Duży mróz | Często tak, zwłaszcza poniżej punktu biwalentnego | Ustawienia punktu biwalentnego, moc pompy, zapotrzebowanie budynku |
| Dogrzewanie CWU do wysokiej temperatury | Zależy od modelu i temperatury zadanej | Temperaturę zasobnika, harmonogram, tryb ECO/komfort |
| Cykl antylegionella | Często tak | Częstotliwość cyklu i to, czy grzałka działa tylko okresowo |
| Częste dogrzewanie CO przy lekkim mrozie | Raczej sygnał do diagnostyki | Krzywą grzewczą, przepływy, deltę, filtr, dobór grzejników |
| Tryb awaryjny | Tak, ale wymaga sprawdzenia przyczyny | Błędy sprężarki, komunikaty sterownika, serwis |
| Wygrzewanie jastrychu lub rozruch instalacji | Może być normalne | Program rozruchowy, ograniczenia mocy, zalecenia instalatora |
Największą różnicę robi czas pracy. Grzałka, która włączy się okresowo na cykl higieniczny CWU, nie musi być problemem. Grzałka, która codziennie przez kilka godzin wspiera ogrzewanie domu przy umiarkowanej temperaturze zewnętrznej, zwykle wymaga sprawdzenia.
Ile prądu zużywa grzałka w pompie ciepła?
Zużycie grzałki liczy się prosto: moc grzałki razy czas pracy. Jeżeli grzałka ma 3 kW i pracuje przez godzinę, zużyje około 3 kWh energii elektrycznej. Jeżeli grzałka 6 kW pracuje przez 3 godziny, zużycie wyniesie około 18 kWh.
| Moc grzałki | Czas pracy | Zużycie energii |
|---|---|---|
| 3 kW | 1 godzina | około 3 kWh |
| 3 kW | 3 godziny | około 9 kWh |
| 6 kW | 1 godzina | około 6 kWh |
| 6 kW | 3 godziny | około 18 kWh |
| 9 kW | 2 godziny | około 18 kWh |
To dlatego częsta praca grzałki tak mocno zmienia koszty. Sama pompa ciepła przy dobrych warunkach może pracować z wysoką efektywnością, ale grzałka nie ma COP na poziomie 3 czy 4. Jest prosta, skuteczna i kosztowna, jeśli przejmuje dużą część ogrzewania.
Grzałka a maksymalna temperatura wody
Grzałka często wchodzi do gry wtedy, gdy system potrzebuje wysokiej temperatury. Może chodzić o CWU, cykl antylegionella albo instalację grzejnikową wymagającą wysokiego zasilania. Nie każda pompa osiąga wysokie temperatury samą sprężarką w każdych warunkach, a sterownik może dopuścić wsparcie elektryczne.
Dlatego przed oceną pracy grzałki warto rozumieć, jaka jest maksymalna temperatura wody z pompy ciepła i czym różni się parametr katalogowy od codziennej temperatury pracy. Pompa, która technicznie może osiągnąć wysoką temperaturę, nie powinna bez potrzeby pracować na maksimum przez cały sezon.
Czy można wyłączyć grzałkę w pompie ciepła?
W wielu sterownikach da się ograniczyć moc grzałki, zmienić warunki jej załączenia albo wybrać, czy ma wspierać ogrzewanie, CWU, czy oba tryby. Nie znaczy to jednak, że zawsze warto ją całkowicie wyłączać. Grzałka bywa zabezpieczeniem komfortu i ochroną instalacji w trudnych warunkach.
Całkowite wyłączenie grzałki może skończyć się niedogrzaną ciepłą wodą, problemem z cyklem antylegionella, wolniejszym rozruchem po dłuższej przerwie albo brakiem wsparcia przy dużym mrozie. Jeśli grzałka pracuje za często, lepiej najpierw znaleźć przyczynę, a nie po prostu odciąć ją w menu.
Kiedy praca grzałki powinna niepokoić?
Niepokojąca jest sytuacja, w której grzałka regularnie wspiera ogrzewanie domu mimo niezbyt niskiej temperatury zewnętrznej. Może to oznaczać zbyt wysoko ustawioną krzywą grzewczą, za małą moc pompy, zbyt małe grzejniki, słaby przepływ albo problem z odbiorem ciepła przez instalację.
Jeżeli grzałka załącza się przy ogrzewaniu domu, a pompa nie ma wyraźnego powodu do pracy awaryjnej, warto sprawdzić także deltę pompy ciepła z buforem, przepływy i temperaturę za buforem. Czasem grzałka nie jest głównym problemem, tylko objawem tego, że instalacja nie odbiera ciepła tak, jak powinna.
Grzałka, ciśnienie i błędy instalacji
Przy problemach z dogrzewaniem nie warto patrzeć wyłącznie na grzałkę. Zbyt niskie ciśnienie, zapowietrzenie, zabrudzony filtr albo przymknięte zawory mogą zakłócić pracę obiegu wodnego. Pompa próbuje wtedy osiągnąć zadaną temperaturę, ale instalacja nie pracuje stabilnie.
Jeżeli oprócz pracy grzałki pojawiają się błędy, bulgotanie, spadki ciśnienia albo częste dopuszczanie wody, trzeba zacząć od podstaw. Osobno opisaliśmy, jakie ciśnienie w pompie ciepła jest zwykle prawidłowe i kiedy odczyt z manometru powinien niepokoić.
Jak ograniczyć pracę grzałki?
Najpierw trzeba obniżyć wszystko, co jest ustawione za wysoko bez realnej potrzeby. Dotyczy to temperatury CWU, krzywej grzewczej, temperatury zasilania i harmonogramów szybkiego dogrzewania. Wysoka temperatura zadana często uruchamia grzałkę nie dlatego, że pompa jest uszkodzona, tylko dlatego, że użytkownik wymaga od niej niepotrzebnie trudnych warunków pracy.
Drugi krok to sprawdzenie instalacji. Filtr, odpowietrzenie, przepływy, delta, ustawienia bufora, zawory i grzejniki mają bezpośredni wpływ na to, czy pompa może pracować samą sprężarką. Jeżeli dom wymaga wysokiego zasilania, bo ma małe grzejniki albo duże straty ciepła, grzałka będzie pojawiać się częściej. Wtedy problemem nie jest sama grzałka, tylko warunki, w jakich musi pracować cała instalacja.
Najczęstsze błędy przy ocenie grzałki
Najczęściej użytkownik widzi symbol grzałki i od razu zakłada awarię. Tymczasem jednorazowe lub okresowe załączenie może być normalne, zwłaszcza przy CWU, mrozie albo cyklu higienicznym. Ważniejsze jest to, jak długo grzałka pracuje, jak często się włącza i w jakim trybie pomaga pompie.
Drugim błędem jest wyłączenie grzałki bez sprawdzenia ustawień i przyczyny jej pracy. To może zmniejszyć zużycie prądu na wykresie, ale pogorszyć komfort, wydłużyć dogrzewanie wody albo zostawić pompę bez wsparcia w warunkach, w których producent przewidział dodatkowe źródło ciepła.
Podsumowanie
Grzałka w pompie ciepła jest wsparciem i zabezpieczeniem, a nie automatycznym dowodem na źle działające urządzenie. Problem zaczyna się wtedy, gdy pracuje często, długo i przejmuje normalne ogrzewanie domu. Zanim ją wyłączysz albo ograniczysz, sprawdź temperatury zadane, CWU, punkt biwalentny, przepływy, deltę, ciśnienie, filtry i krzywą grzewczą. Krótka praca grzałki może być normalna. Długa i powtarzalna praca zwykle oznacza, że instalacja, ustawienia albo dobór pompy wymagają dokładniejszej kontroli.
Źródła i materiały
- Vaillant – instrukcja uniTOWER plus, elektryczne ogrzewanie dodatkowe i tryby pracy
- Bosch/Junkers – instrukcja obsługi Compress 5800/6800i, zintegrowana grzałka elektryczna i wsparcie przy zapotrzebowaniu na ciepło
- Daikin – EKBU9C, zestaw grzałki rezerwowej 9 kW dla szczytowego zapotrzebowania na ciepło
- Panasonic – Aquarea Designer, grzałka elektryczna jako wsparcie ogrzewania i sterylizacji zasobnika CWU
